Bandplanner's wiki

Vind hier alle informatie over optreden en organiseren

Publieks Opbouw

Publiek Opbouw

Marketingplan

In het marketingplan schrijf je op aan wie je jouw muziek gaat verkopen, in welke vorm en met welk verhaal. En vooral ook wanneer daarvoor iets moet gebeuren. In een goed marketingplan sluiten alle geplande activiteiten naadloos op elkaar aan en bouwen ze naar een punt waarop je jouw muziek gaat verkopen. 

Onze voorkeuren delen we met vele anderen. Mensen van dezelfde leeftijd en sociale achtergrond hebben vaak dezelfde smaak. Niet alleen op het gebied van muziek, maar ook qua mode, eet- en drinkgedrag, de vakantiebestemmingen en zelfs de auto’s waarin we rijden. Dat maakt ons vanzelf tot een doelgroep. Als je weet welk type mensen jouw genre muziek waardeert, dan is het eenvoudiger de juiste media te vinden om jouw potentiële publiek te bereiken. 

Daarbij spelen massamedia een belangrijke rol. Via radio, tv, kranten, tijdschriften en internet leer je nieuwe artiesten en hun muziek kennen. In de massamedia draait het om beeldvorming. De artiest is niet iedere dag die erudiete dirigent of zelfbewuste rockmeid. Dat beeld hebben wij omdat ze steeds op die manier in de media verschijnen. Achter de schermen zijn ze ook gewoon de papa en mama, die ’s avonds de kinderen naar bed brengen. Die kant blijft echter verborgen want die past niet bij het imago. Een imago voor een artiest wordt zorgvuldig en vooral consequent geconstrueerd:

  • De muziek is daar een vertaling van
  • De videoclip is daar een vertaling van
  • De platenhoes is daar een vertaling van
  • De foto is daar een vertaling van
  • Het optreden is daar een vertaling van
  • Het interview is daar een vertaling van
  • Het imago van de artiest
  • Het imago past bij het profiel en voegt daar liefst ook iets nieuws aan toe. Zo zijn John Mayer (blues) en Janine Jansen (kamermuziek) voorbeelden van musici die met een fris imago een oud muziekgenre naar een nieuw publiek brachten. 

Tijdlijn onderdeel van marketingplan

Bij het verkopen is timing cruciaal. In de muziek probeer je een momentum te creëren waarop een artiest volop in de belangstelling staat, juist als die een nieuwe cd, een tournee of een ander product heeft te verkopen. Onderdeel van het marketingplan is een tijdlijn waarin bij bijvoorbeeld een cd-release staat wanneer de muziekopname klaar is, wanneer de cd uit de fabriek terug is, wanneer de promotie-exemplaren de deur uit moeten zijn om de deadline te halen van de belangrijke media en wanneer de verkoop moet gaan plaatsvinden.

Bio en persbericht

In de eerste fase van je carrière gaat er veel geld en vooral tijd zitten in het maken van publiciteitsmateriaal: een bio, een foto, een website en een demo. En als er eenmaal een optreden of een ander nieuwsfeit te melden is, moet daarvan een persbericht komen. 

Een bio (afkorting van biografie) vertelt het ‘verhaal’ van de band. Dat kun je op twee manieren doen. Of je doet aan imagebuilding en verzint een stoer verhaal, of je houdt je aan de feiten. In het laatste geval is het belangrijk dat het verhaal antwoord geeft op de vragen die een journalist of programmeur je in eerste instantie zou stellen: wie, wat, waar, wanneer, hoe en waarom. Een goede feitelijke bio bevat de volgende informatie:

  • naam van het gezelschap
  • waar komt de groep vandaan
  • hoe lang het gezelschap bestaat 
  • de bezetting (namen muzikanten en bijbehorende instrumenten)
  • in welke bands de groepsleden vroeger hebben gezeten
  • muziekstijl
  • invloeden (favoriete bands van de groepsleden)
  • (eventueel) belangrijke optredens die je hebt gedaan
  • (eventueel) platen die je hebt gemaakt
  • (eventueel) radio  en/of tv optredens die je hebt gedaan
  • (eventueel) prijzen die je hebt gewonnen
  • naam, adres, telefoonnummer, website en e-mailadres van de groep
  • Gebruik normale spreektaal en korte zinnen. Lees je bio hardop voor en je hoort vanzelf waar het nog niet goed loopt. Wees niet te lang van stof: de tekst moet op één kant van een A4’tje passen. Kleine en onduidelijke lettertjes nodigen niet uit tot lezen. Gebruik daarom minimaal een 14-punts letter en een helder lettertype, bijvoorbeeld Arial of Times. 

Een optreden of een ander nieuwsfeit kondig je aan met een persbericht. Belangrijk hierin is de opening. Eerst wie, dan wat, dan de datum en dan de locatie. Vervolgens vermeld je de aanleiding. De rest van het verhaal put je uit je bio. Wanneer je een optreden aankondigt is het handig te vermelden hoe laat de deur opengaat en hoe laat het optreden precies begint. Ook is het gebruikelijk dat je de entreeprijs vermeldt.

Foto

Een publiciteitsfoto is vóór alles een goed portret van de artiest of een gezelschap. Let erop dat de gezichten goed zijn uitgelicht en duidelijk zichtbaar zijn. Niet de omgeving is belangrijk, maar de artiest! Als je iets extra’s kunt bedenken waardoor jouw foto opvalt tussen al die andere, is dat natuurlijk zeer welkom. Let er wel op dat de foto aansluit bij je imago en de muziekstijl.

Publiciteitsfoto’s worden vooral geplaatst in programmaboekjes, kranten en huis-aan-huisbladen. Bij dit soort drukwerk verlies je veel aan kwaliteit. Daarom is het van belang dat de foto duidelijk is, dus scherp, helder van ‘tekening’, voldoende contrast bevat en niet te donker.

Een professionele popfotograaf wordt betaald per fotosessie. Ondanks die betaling, behoudt hij het auteursrecht op de foto’s. Telkens als een foto ergens wordt gebruikt, stuurt hij daarvoor een rekening. In het bedrag voor de fotosessie is echter het recht inbegrepen om één of meerdere foto’s rechtenvrij te gebruiken als publiciteitsfoto. Maak hierover duidelijke afspraken en zet die op papier.

Beginnende acts hebben vaak niet het budget voor een professionele fotosessie. Maar er is altijd wel een goede amateur of student aan de fotoacademie bereid om voor onkosten en een kleine extra vergoeding de klus te klaren, zeker als je aanbiedt zijn naam te vermelden op alle foto’s die de deur uitgaan. Overigens zullen de meeste kranten en tijdschriften jouw verzoek om die naam te vermelden niet inwilligen. Bij foto’s die ze rechtenvrij krijgen aangeboden staat doorgaans de vermelding ‘foto PR’. Dat heeft te maken met het administratiesysteem dat uitgeverijen gebruiken, waarbij voor iedere foto waar een naam bij staat wordt betaald.

Demo

Bands, gezelschappen en artiesten presenteren zichzelf met een demo. Dat is een demonstratieopname van ongeveer tien minuten. Bij popacts bevat een demo doorgaans drie liedjes. Een demo gaat vergezeld van een biografie en een foto. Programmeurs van concertzalen, festivalorganisatoren, boekingskantoren, impresario’s en platenlabels worden overstelpt met demo’s. Daardoor wil er nog wel eens iets zoekraken. Zet daarom altijd op alle onderdelen van de mailing je naam, telefoonnummer en e-mailadres.

Lang niet elke beroepsluisteraar heeft de discipline om die hele stapel door te luisteren. Hij pikt de dingen eruit die er op het eerste gezicht leuk uitzien: vanwege de goede of grappige foto, de aansprekende songtitels, de stijlvaste lettering of omdat hij veel werkt met groepen in dat genre. Als het goed is bij jouw demo meteen duidelijk om welk genre het gaat. Beroepsluisteraars zijn haastige types. Ze moeten vaak in korte tijd veel demo’s doorluisteren. Daarom is het van groot belang dat het beste (lees: meest pakkende en hitgevoelige) nummer vooraan staat en dat er geen lang intro aan vooraf gaat.

De meeste demo’s komen binnen per post. Dat is natuurlijk praktisch, maar persoonlijk overhandigde demo’s hebben een grotere kans om beluisterd te worden. Misschien lukt het ook om een praatje aan te knopen, waarin je kunt aangeven wat je graag wilt.

Een demo waaruit geen optreden voortkomt kan toch iets opleveren, bijvoorbeeld wat er aan de muziek mankeert of bij welke zaal je het beter kunt proberen. Daarom is het belangrijk altijd na te bellen. Liever tien demo’s de deur uit met de juiste nazorg, dan honderd in het wilde weg.

Videoclip

Bij het introduceren van muziek werkt bewegend beeld heel overtuigend. Door ze te plaatsen op een uploadsite als YouTube, DailyMotion of Vimeo is een clip makkelijk te integreren in je website, netwerkpagina en mailtjes. En op een dvd laten ze zich ook prima per post versturen. En als de beeld- en geluidkwaliteit overtuigend genoeg zijn, is de clip ook bruikbaar (als fragment) op televisie.

Een videoclip kun je zo duur maken als je zelf wilt. Met een eenvoudige digitale camera, een goedkoop softwarepakket en de nodige zelfwerkzaamheid kom je al een heel eind. Werken met een professionele filmcrew levert uiteraard betere resultaten op maar kost veel geld. Een professionele clip voor één liedje of een live-registratie kost al gauw ettelijke duizenden euro’s. In de praktijk heeft dat alleen zin als je ervan verzekerd bent dat het filmpje door één of meerdere televisiestations wordt uitgezonden.

Bij het maken van een clip is de regisseur de projectleider. Hij bepaalt wat er wordt gefilmd en hoe dat gebeurt. Hij beoordeelt ook de beelden en bepaalt de montage. Voordat er wordt begonnen maakt hij een storyboard. Dat ziet eruit als een soort stripverhaal. Dit spreekt hij door met de opdrachtgever. Als die groen licht geeft, voert hij het plan op die manier uit.

Clips lijken vaak heel spontaan gefilmd, maar niets is minder waar. Bij filmen is er nauwelijks ruimte voor improvisatie. Voor alles wat je wilt filmen, moeten eerst het licht en de camera worden opgesteld. Zelfs als je strak het storyboard volgt, kost het maken van een videoclip minimaal twee dagen; één voor het filmen en één voor het monteren. Daartussen is de regisseur nog uitgebreid bezig met het beoordelen van de verschillende shots en het plannen van de montage.

Een goedkope manier om een clip gerealiseerd te krijgen is door hem te laten maken als opdracht voor school door studenten van de Filmacademie of een andere mediaopleiding. Zij hebben toegang tot gratis technische voorzieningen en worden inhoudelijk vanuit school ondersteund. Bovendien vinden veel studenten het erg leuk om een clip te maken. Nadeel is wel dat je formeel gezien geen opdrachtgever bent en dus geen eisen kunt stellen aan de kwaliteit.

Talentenjachten (pop)

Zolang je nog niet beroemd bent is het meedoen aan een talentenjacht de manier om eens voor veel publiek op te treden. Talentenjachten voor popmuziek zijn er in alle soorten en maten. In het zalencircuit zijn de Grote Prijs van Nederland, de Sena PopNL Awards en De Kunstbende de bekendste landelijke concoursen voor acts met eigen werk. Daarnaast zijn er talloze lokale en regionale initiatieven. Voor coverbands is er de Clash Of The Coverbands.

Daarnaast zijn er de nodige talentenjachten op radio en televisie. Op de radio is Ongekend Talent en het daarop aansluitende Serious Talent van 3FM een bekende springplank naar succes.  Ook hier doe je mee met je demo. Beland je in de finale dan mag je live voor de radio komen optreden. Een vergelijkbaar initiatief van Radio 538 is het Demo Duel. Radio 2 heeft een competitie voor de beste cover van een nummer uit de Top 2000.

De talentenjacht is een populair televisieformat. Idols, X-Factor, Popstars, My Name Is… en The Voice of Holland richten zich allemaal op solozangers- en zangeressen. De opzet van de uitzendingen is altijd hetzelfde: de audities leveren behalve finalisten ook vermakelijke beelden op van de kneusjes en de wannabes. De finalisten worden gekozen door de televisiekijkers en een vakjury. De leden van de jury treden vervolgens op als begeleiders van de vocalisten, in de aanloop naar de grote finale waarin de kijkers thuis de winnaar kiezen.

Meedoen aan een talentenjacht is niet gemakkelijk. Je moet in korte tijd presteren en het competitieverband legt er een extra druk op. Het maakt het wel een goede testcase voor een artiest of band. En als je wint levert dat optredens en vaak ook gratis studiodagen op. Om mee te kunnen doen aan een talentenjacht moet je een demo opsturen. Bij de televisietalentenjachten is inschrijven voldoende.

De media

Voor landelijke naamsbekendheid zijn de media onontbeerlijk. De concurrentie voor aandacht in populaire radio- en televisieprogramma’s, kranten, tijdschriften en webmagazines is echter groot. In Nederland verschijnen per maand vele honderden nieuwe platen. De meeste daarvan gaan onopgemerkt voorbij: we horen ze nooit en ze worden ook niet verkocht. De kunst is in dit enorme aanbod op te vallen. 

Muziekbladen en muzieksites
Nederland telt vele gespecialiseerde muziekbladen (o.a. OOR, Aardschok, DJ Broadcast, Country Gazette, Jazzism, Luister, Mens & Melodie, Klassieke zaken, Lust For Life, Live XS) en muzieksites (3voor12.nl, Partyscene.nl, TheBoombap.nl, Klassiekezaken.nl, Audio-muziek.nl, KindaMuzik.nl, Mixedworldmusic.com, Musicfrom.nl). Zij signaleren vaak als eerste nieuwe artiesten en trends. Acts die daar worden ontdekt worden soms maar niet altijd opgepikt door radio en televisie. Om muziek bekend te laten worden bij het grote publiek is de radio belangrijk.

Muziek Centrum Nederland geeft ook twee gespecialiseerde muziekbladen uit:

het gratis verkrijgbare poptijdschrift FRET Magazine (zes nummers per jaar)
het kwartaalblad Jazz Bulletin

Muziekzenders

In Nederland zijn vele tientallen landelijke en regionale radiostations. De meeste hits worden ‘geboren’ op Radio 3FM en Radio 538. Kleinere doelgroepzenders spelen soms een belangrijke rol: Kink FM (alternatieve rock), FunX (R&B, hiphop), Arrow Jazz (jazz), Fresh FM (dance), Radio 4 (klassiek, modern gecomponeerd) en Radio 6 (wereldmuziek, jazz). Andere zenders hebben meer luisteraars, maar kondigen platen niet af of hebben een luisterpubliek dat niet zo fanatiek met muziek bezig is. Bij een radiostation kiest de muzieksamensteller de platen Hij beoordeelt of een song past in de formule van het station. De muzieksamensteller stuur je de muziek op post of per e-mail, of je brengt jouw plaat langs tijdens het zogenaamde pluggersuurtje. 

Televisie

Radio maakt dat liedjes ons bekend in de oren klinken, maar om platenverkoop op gang te krijgen is de televisie vaak van doorslaggevend belang. In de popmuziek staat een optreden in De Wereld Draait Door (VARA) nogal eens aan de basis van een doorbraak. Voor klassiek, modern gecomponeerd, jazz en wereldmuziek is Vrije Geluiden (VPRO) vaak belangrijk. Voor Nederlandstalige artiesten is Sterren.nl (TROS) een belangrijk podium om nieuwe liedjes te introduceren bij het grote publiek. Lokale en regionale televisiezenders besteden doorgaans veel aandacht aan muziek uit de eigen streek en worden vaak goed bekeken. De gespecialiseerde muziekzenders MTV, TMF en BravaNL hebben slechts een beperkt publieksbereik.